۱۹اوت ۲۰۲۵ - پژوهشگران مرکز جهانی سلامت زنان آسیایی(GloW) و دپارتمان زنان و زایمان دانشکده پزشکی یونگ لو لین در دانشگاه ملی سنگاپور(NUS Medicine) دریافتند که برخی نشانگرهای زیستی مادران از نمونه های خون تصادفی در سه ماهه اول بارداری می توانند به‌طور مؤثری خطر ابتلا به دیابت بارداری(GDM) را پیش بینی کنند.
در سنگاپور، دیابت بارداری که از هر پنج زن باردار یک نفر را درگیر می کند، معمولاً با آزمایش تحمل گلوکز خوراکی سه مرحله ای بین هفته های ۲۴تا ۲۸بارداری تشخیص داده می شود. این آزمایش نیاز به ناشتا بودن شبانه دارد و حدود دو تا سه ساعت زمان می برد.
مطالعه جدید که توسط تیم تحقیقاتی NUS GloW انجام و در نشریهBMC Medicine منتشر شده است، نزدیک به ۱۰۰ نشانگر زیستی مختلف را از نمونه های خون تصادفی (غیر ناشتا) در سه ماهه اول و نمونه های خون ناشتا در سه ماهه دوم بررسی کرد. هدف این مطالعه یافتن روشی زودهنگام تر و آسان تر برای شناسایی دقیق زنان در معرض خطر بالای ابتلا به GDM بود.
تیم تحقیقاتی دریافت که تنها هفت نشانگر زیستی از نمونه های خون تصادفی در سه ماهه اول از جمله آزمایش های رایجی مانندHbA1c ، برخی پروتئین های مرتبط با هورمون و چربی، و اسیدهای چرب و آمینه خاص می توانند پیش‌بینی خطرGDM را فراتر از عوامل معمولی مانند سن مادر، شاخص توده بدنی پیش از بارداری و سابقه خانوادگی دیابت به طور قابل توجهی بهبود بخشند.
این نشانگرها عملکردی مشابه با نمونه های خون ناشتا در سه ماهه دوم داشتند و توانایی بالایی در تشخیص بارداری های پرخطر از کم خطر نشان دادند و سطح بالایی از کاربرد بالینی را ارائه کردند.
دکتر یانگ جیاکسی، پژوهشگر ارشد درGloW و نویسنده اول این مطالعه، گفت: «یافته های ما نشان می دهد که یک آزمایش خون ساده و غیرناشتا در اوایل بارداری ممکن است روزی بتواند زنان در معرض خطرGDM را پیش از بروز علائم یا عوارض، شناسایی کند. با مطالعات بیشتر، می توان آینده ای را تصور کرد که در آن غربالگری و پیشگیری از دیابت بارداری از همان ابتدا آغاز شود».
با توجه به نیاز به ابزارهای پیش بینی مؤثر و قابل اجرا بصورت بالینی، تیم تحقیقاتی نشانگرهای زیستی را بر اساس دسترسی بالینی به سه گروه تقسیم کرد:
1. آزمایش هایی که به طور معمول انجام می شوند و با هزینه کم در دسترس هستند.
2. آزمایش هایی که با درخواست خاص و هزینه مناسب قابل انجام هستند اما به طور معمول اندازه گیری نمی شوند.
3. متابولومیکس هدفمند اسیدهای آمینه و چرب که نیاز به تحلیل های آزمایشگاهی تخصصی دارند و هنوز در بالین قابل دسترسی نیستند.
آن ها مدل های پیش‌بینی را با ترکیب های مختلفی از این نشانگرها ارزیابی کردند. در حالی که مدل شامل هر سه گروه (از جمله نشانگرهای متابولومیک) بالاترین قدرت پیش بینی را داشت، مدلی که فقط از نشانگرهای بالینی قابل دسترس استفاده می کرد- چه رایج و چه قابل درخواست-همچنان یک عملکرد پیش بینی کنندگی قوی ارائه داد. بسیاری از این نشانگرها هم اکنون در کلینیک ها مورد بررسی قرار می گیرند بنابراین امکان پذیرش سریع وجود دارد.
دکتر یانگ گفت: «دسترسی بالینی هنگام توسعه ابزارهای پیش بینی بسیار مهم است. یک مدل نه تنها باید دقیق، بلکه عملی و به طور گسترده قابل دسترس باشد. ابزارهای مختلف ممکن است در زمینه های بالینی متفاوتی استفاده شوند، اما قابلیت اجرا برای کاربرد گسترده کلیدی است».
تا پیش از این، بیشتر زنان در معرض خطر، تنها در میانه بارداری شناسایی می شدند، زمانی که اغلب برای جلوگیری از اثرات منفی مانند فشار خون بالا، نوزادان بزرگ یا زایمان زودرس دیر شده بود. دیابت بارداری همچنین با خطرات مادام العمر ابتلا به دیابت نوع ۲و بیماری‌های قلبی برای مادران و فرزندانشان مرتبط است.
پروفسور کویلین ژانگ، استاد ممتاز سلامت زنان در دپارتمان زنان و زایمان NUS Medicine، مدیر GloW و نویسنده ارشد این مطالعه، گفت: «با اعتبارسنجی بیشتر، رویکرد ما می تواند زنان و پزشکان را با یک آزمایش خون ساده در اوایل بارداری- با استفاده از نشانگرهایی که در بسیاری از کلینیک ها رایج هستند- توانمند سازد تا خطرGDM را تعیین کنند. مداخلاتی مانند تغذیه و سبک زندگی هدفمند می تواند زودتر آغاز شود و احتمالاً بار سلامت بلندمدت GDM را برای زنان کاهش دهد و چرخه 'دیابت دیابت می آفریند' را قطع کند».
با افزایش سن مادران و نرخ چاقی در آسیا، انتظار می رود تعداد زنان مبتلا به GDM افزایش یابد. غربالگری زودهنگام، ساده و مؤثر برای GDM می تواند کلید معکوس کردن این روند باشد.
این پیشرفت با فراهم کردن امکان تغییرات تغذیه ای و سبک زندگی پیشگیرانه در مراحل اولیه، به کاهش خطر ابتلا به دیابت نوع ۲و بیماری های قلبی عروقی در آینده نیز کمک می کند.
منبع:
https://medicalxpress.com/news/2025-08-trimester-blood-significantly-gestational-diabetes.html